مرزه خوزستانی

  مرزه خوزستانی (مرزه کوهی) بومی مناطق گرم و معتدل زاگرس می باشد که در سال 1994 توسط آقای دکتر مظفریان در منطقه ماژین پاعلم پلدختر لرستان جمع آوری و همان زمان توسط خانم دکتر زیبا جم زاد نام گذاری شد. این گیاه و ترکیبات آن موضوع تحقیق چندین محقق در محیط in vitro و in vivo  بوده است.

   مرزه خوزستانی (مرزه کوهی) در سال 1375 توسط دکتر علی صالح نیا (مدیر فعلی شرکت داروسازی خُرّمان) به دانشکده داروسازی دانشگاه علوم پزشکی تهران جهت معرفی و مطالعات فارماکوگنوستیک و فارماکولوژیک انتقال یافت. از همان سال تا به امروز اساتید بزرگی همچون توسط اساتید بزرگ آقایان دکترحسن فرسام، دکترعباس شفیعی، دکتر احمدرضا دهپور، دکترمسعود امانلو، دکتر محمدعبداللهی و دکترمطلوبی (دانشکده مهندسی شیمی دانشگاه صنعتی شریف) مطالعات گسترده ایی را بر روی خواص این گیاه ترتیب داده اند. در ادامه مطالعات بالینی توسط دکترصالح نیا و همکاران برای تعیین اثرات درمانی گیاه در دانشگاه علوم پزشکی لرستان انجام شد. حاصل مجموعه مطالعات و پژوهش­ها بیانگر این واقعیت است که این گیاه می تواند به عنوان یک منبع بسیار ارزشمند در تهیه فرمول های کارآمد در خدمت سلامت جامعه قرار گیرد نتایج این مطالعات ارزشمند در مجلات معتبر جهان به چاپ رسیده است. و فرآوده های ارزشمندی همچون دنتول پیآمد این مطالعات می باشد.

  فعالیت ضد عملکرد میکروبی مرزه خوزستانی اساساً به دلیل اجزای فنلی اصلی آن یعنی، کارواکرول و تیمول می باشد، که وقتی به طور جداگانه از هم تست شدند فعالیت باکترویسیدال عمده­ای را نمایش دادند. کارواکرول همچنین در اسانس پونه کوهی، آویشن و مرزنگوش نیز یافت می­شود ولی از ویژه گی­های متمایز کنندۀ مرزه خوزستانی وجود 94 درصد کارواکرول در اسانس آن است. این در حالی است که میزان کارواکرول در اسانس گیاهان دیگر حداکثر 40 درصد است.

  کارواکرول (2متیل-5 ایزوپروپیل فنل) را می توان به عنوان ماده­ایی دارای طیف­های وسیع فعالیت ضد میکروبی معرفی نمود. فرمول شیمیایی کارواکرول بصورت C₁₀H₁₄O می­باشد که در حدود دمای238-257 درجه سانتیگراد می­جوشد و در دمای صفر درجه سانتیگراد منجمد می­شود. این ترکیب به صورت مایع بوده و بویی شبیه به تیمول دارد، (3). کارواکرول دارای چندین ویژگی بیولوژیکی، از جمله اثر ضدعفونی کننده، ضد کرم، فعالیت های ضد التهابی، ضد درد، ضد باکتریایی، ضد قارچی و مخمر، آنتی اکسیدان، سنتز بعضی مواد آلی و ... می­باشد.

  تأثیر کارواکرول بر روی بیوفیلم استافیلوکوکوس اپیدرمیس و استافیلوکوکوس اورئوس به اثبات رسیده است. پاتوژن هایی مانند استافیلوکوکوس اورئوس و استافیلوکوکوس انتریکا وقتی در معرض کارواکرول قرار می­گیرند، بیوفیلم آن ها خشک و غیر فعال می­شود و به این ترتیب کارواکرول در رشد و شکل­گیری بیوفیلم­ها (بیوفیلم­ها به طور طبیعی مرکب از گونه های میکروبی متعدد هستند ممانعت ایجاد می­کند. همچنین در تحقیقی بیان شد که دنتول (کارواکرول 10%) کلیۀ بیوفیلم­های دهانی را مهار کرده است در مطالعات دیگر اثر ضد میکروبی کارواکرول بر روی میکروارگانیسم­های شایع عفونت­های اندودنتیک گزارش گردیده است.

  کارواکرول به علت طبیعت هیدوفوبی، با دو لایه لیپیدی غشای سیتوپلاسمی بر همکنش می­کنند و سبب خراب شدن آن و نشت مواد سلولی از قبیل، یون­ها، آدنوزین تری فسفات (ATP) و اسید نوکلئیک می­شود. به عبارت دیگر اثر کشندگی و باکتریویسیدالی کارواکرول شبیه سایر ترکیبات فنلی است و افزایش نفوذپذیری غشای باکتری به H⁺ و یون پتاسیم در نتیجه تخلیه ATP داخل سلول منجر به مرگ باکتری می­گردد.